W województwie śląskim już po raz trzeci ruszyła kampania edukacyjna dotycząca profilaktyki chorób odkleszczowych pod hasłem „Nie bądź atrakcyjny dla kleszczy”.
Mając na uwadze rosnącą z roku na rok liczbę zachorowań na boreliozę, Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny i Warmińsko-Mazurski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zainicjowali w 2023 r. działania informacyjno-edukacyjne skierowane do ogółu społeczeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem: kadry pedagogicznej, dzieci i młodzieży, rodziców i opiekunów, seniorów oraz rolników.
Celem kampanii jest propagowanie podstawowych zasad ochrony przed kleszczami, edukacja w zakresie prawidłowego usuwania kleszcza, zwiększenie społecznej świadomości w zakresie profilaktyki chorób przenoszonych przez kleszcze, zwiększenie wiedzy na temat szczepień ochronnych jako skutecznej metody profilaktyki kleszczowego zapalenia mózgu.
W 2024 r. kampania została wzbogacona o zajęcia edukacyjne pt. #LekcjaKleszczoochrony dla szkół podstawowych klas I-III. Na potrzebę przeprowadzenia zajęć opracowano nowe materiały edukacyjne: scenariusz lekcji, grę edukacyjną pt. „Igrzyska #LekcjiKleszczoochrony”, zabawę prawda/fałsz dla młodszych dzieci, grę edukacyjną – planszową pt. „Nie bądź atrakcyjny dla kleszczy” dla starszych dzieci, prezentację, karty pracy, banery, nową zakładkę edukacyjną. Do dyspozycji nauczycieli są również materiały edukacyjne kampanii: kolorowanka kleszczowanka opracowana w języku polskim i w języku ukraińskim zawierającą karty pracy, instruktażowe filmy edukacyjne, plakat, banery.
Kampania „Nie bądź atrakcyjny dla kleszczy” spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem wśród każdej grupy do której została skierowana:
- Dzieci uczęszczających do przedszkoli, w trakcie zajęć edukacyjnych prowadzonych w ramach „Klubu Zdrowego Przedszkolaka”
- Uczniów klas I-III szkół podstawowych, w trakcie zajęć edukacyjnych pt. #LekcjaWirusoochrony
- Dla dzieci i młodzieży szkół podstawowych i średnich ich rodziców i opiekunów, kadry pedagogicznej, ogółu społeczeństwa podczas organizowanych akcji profilaktycznych w szkołach podczas obchodów Dni Promocji Zdrowia oraz wojewódzkiej akcji „Bezpieczne wakacje”.
- Dla seniorów w trakcie spotkań: Klubu Pacjenta, Klubu Seniora, Uniwersytetu Trzeciego Wieku.
- Rolników, ogółu społeczeństwa poprzez media społecznościowe, wywiady, artykuły, webinary, podczas: akcji profilaktycznych, festynów, pikników, eventów.
Podczas akcji profilaktycznych prowadzone są: prelekcje, wykłady, punkty informacyjno-edukacyjne gdzie odbywają się konsultacje, rozmowy indywidualne, warsztaty. Uczestnicy akcji mogą zapoznać się z eksponatami kleszczy w różnych fazach rozwojowych – od larwy, przez nimfę, po dorosłego osobnika, porównać budowę ich ciała z pająkiem, który często osobie niedoświadczonej łudząco przypomina kleszcza i wprowadza wątpliwości powodując panikę.
Zapraszamy do współpracy.
Więcej informacji można uzyskać u powiatowych koordynatorów kampanii w Powiatowych Stacjach Sanitarno-Epidemiologicznych województwa śląskiego:
Materiały
Co wiemy o kleszczach?
Kleszcze:
- to stawonogi należące do pajęczaków z podgromady roztoczy w Polsce można spotkać 19 gatunków,
- życie kleszcza składa się z trzech stadiów rozwoju: larwy, nimfy i postaci dorosłej,
- są pasożytami zewnętrznymi wykorzystującymi swoich gospodarzy jako żywicieli,
- ich pożywieniem jest krew i płyny ustrojowe,
- polując cierpliwie czekają na spodniej powierzchni liści w pobliżu ścieżek na swoje ofiary,
- polują wyczuwając zwiększone stężenie CO2 w powietrzu, ciepłotę ciała oraz zapach,
- atakując, znieczulają miejsce wkłucia, by spokojnie żerować nawet przez kilka dni,
- są bardzo odporne,
- wytrzymują długie okresy suszy,
- głodne dojrzałe osobniki są w stanie przetrwać w odrętwieniu nawet 800 dni, larwy i nimfy do 500 dni,
- żyją średnio 2-4 lat,
- larwy i jaja kleszczy giną w temperaturze poniżej -7°C,
- łagodne zimy i wilgotne lata sprzyjają rozwojowi ich populacji,
- zagrażają zdrowiu ludzi i zwierząt,
- aktywność kleszczy rozpoczyna się, w zależności od temperatury gleby od 5-7°C, w końcu marca i trwa zazwyczaj do listopada.
Gdzie pojawiają się kleszcze?
Jeszcze jakiś czas temu kleszcze można było spotkać wyłącznie na wilgotnych, porośniętych gęstą trawą łąkach lub w lasach. Obecnie jednak pajęczaki pojawiają się nawet w przydomowych ogródkach, miejskich parkach lub placach zabaw. Żyją w miejscach lekko wilgotnych i obfitujących w roślinność, nie spadają z drzew.
Jak chronić się przed kleszczami?
Najskuteczniejszą ochroną przed ukłuciem przez kleszcza jest przestrzeganie kluczowych zasad, takich jak:
Ubieranie odpowiedniej odzieży – przed wyjściem w tereny zielone należy ubrać się tak, aby zakryć całe ciało np. długie spodnie, koszulę z długim rękawem, pełne buty, które znacznie utrudnią drogę kleszcza do naszej skóry. Wybierając jasną odzież, szybciej i łatwiej dostrzeżemy wędrującego pajęczaka.
Stosowanie repelentów – pamiętajmy o stosowaniu ich zgodnie z zaleceniami na etykiecie.
Obserwacja ciała po powrocie z terenów zielonych – po powrocie do domu dokładnie obejrzyj całe ciało. Ugryzienie kleszcza jest bezbolesne i może on pozostać niezauważony nawet przez kilka dni. Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca, w których skóra jest cienka i dobrze ukrwiona. Tam kleszcze wbijają się najczęściej. Należy również wyczesać włosy oraz wziąć prysznic.
Po powrocie do domu wytrzep odzież np. nad wanną, by usunąć kleszcze, które mogą znajdować się na ubraniu.Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu – szczepić mogą się osoby dorosłe, dzieci można szczepić od 1 roku życia – aby skutecznie ochronić się przed zakażeniem konieczne jest przyjęcie 3 dawek szczepienia. Szczepić można się przez cały rok.